Een curriculum is een plan voor leren en in Nederland gebruiken we dan ook meestal het woord leerplan. Het curriculum bevat uitspraken over de doelen en inhouden die tijdens het onderwijs behaald en geleerd moeten worden. Curriculumontwikkeling is uiteindelijk gericht op het verbeteren en/of het vernieuwen van onderwijs (Van Schaik, Voogt, & Nieveen, 2017).
In de literatuur komen meerdere modellen voor curriculumontwikkeling voor. Bij ieder model bestaat het proces van curriculumontwikkeling op hoofdlijnen uit de volgende kernactiviteiten: analyse, ontwerp, implementatie en evaluatie. De invulling en uitvoering van deze kernactiviteiten hangt af van de gekozen benadering. Van den Akker, Kuiper en Nieveen (2012) pleiten voor het gebruik maken van analyses uit de onderwijspraktijk, wetenschap en samenleving bij de eerste fase van curriculumontwikkeling, gevolgd door debat en implementatie.
Prof. dr. Daniel Muijs is Hoofd Onderzoek bij Ofsted, de nationale inspectie voor onderwijs en sociale zorg in Engeland. Ofsted ziet dat er recentelijk, in zowel praktijk als onderzoek, vooral aandacht uitgaat naar hoe we onderwijzen in plaats van naar wat we onderwijzen. Dit vindt Ofsted een ongelukkige ontwikkeling en daarom heeft Ofsted vanaf begin 2017 een driedelig onderzoeksprogramma opgezet en uitgevoerd om te onderzoeken wat de stand van zaken is met betrekking tot (de kwaliteit van) curriculumontwikkeling (Ofsted, 2018). In totaal zijn 127 scholen bezocht en de resultaten van deze studie zullen een belangrijke rol spelen in de wijze waarop onderwijsinspecteurs in de toekomst de kwaliteit van het onderwijs beoordelen.
In december 2018 verschenen de resultaten van de derde en laatste fase van het onderzoeksprogramma. Muijs neemt de aanwezigen mee in de bevindingen van het programma en de derde fase. In deze fase zijn 64 scholen op 25 indicatoren onderzocht. Middelbare scholen werden in deze fase positiever beoordeeld dan lagere scholen. Verder blijkt dat vakkennis en professionele ontwikkeling van docenten erg belangrijk is en dat, als dit ontbreekt, het management van de school hier een belangrijke taak in heeft. Daarnaast bleek er een significante, maar matige correlatie te zijn tussen de curriculum scores en de meest recente inspectiebeoordeling. Verder was er geen correlatie met de sociale achtergrond van leerlingen (Ofsted, 2018).
De vier conclusies die Ofsted (2018) trekt, zijn dat: een sterk curriculum (1) doelgericht is ontworpen, dat er een (2) duidelijke visie is op de benodigde kennis die leerlingen moeten beheersen en ook in welke volgorde deze wordt aangeboden. Verder geeft een sterk curriculum (3) de leerlingen de kennis die ze nodig hebben om verder te leren en (4) ontwikkelt het begrip en vaardigheden bij de leerlingen (Ofsted, 2018). Met deze conclusies sluit Muijs zijn leerzame presentatie af.
Bronnen
Ofsted. (2018). An investigation into how to assess the quality of education through curriculum intent, implementation and impact. Manchester: The Office for Standards in Education, Children’s Services and Skills (Ofsted).
Van den Akker, J., Kuiper, W., & Nieveen, N. M. (2012). Bruggen slaan tussen beleid, praktijk en wetenschap in curriculumontwikkeling en onderzoek. Pedagogische studiën, 89(6), 399 – 410.
Van Schaik, M., Voogt, J., & Nieveen, N. (2017). Onderwijs 2032: Onderzoek naar werkwijze en opbrengsten van de maatschappelijke dialoog: Het proces van visie-ontwikkeling naar een toekomstgericht curriculum. Amsterdam.