Isaac Newton schreef in 1675 in een brief aan Robert Hooke: “Als ik verder heb gezien dan anderen dan komt dat doordat ik op de schouders van reuzen stond.” Deze uitspraak laat zien dat onderzoekers steeds verder komen met eigen onderzoek doordat er andere wetenschappers voor hen al bepaalde onderwerpen onderzocht hebben.
De keynote presentatie van ResearchED 2019 wordt verzorgd door prof. dr. Paul Kirschner, hoogleraar Onderwijspsychologie aan de Open Universiteit. Zijn presentatie staat in het teken van het boek Op de schouders van reuzen. Inspirerende inzichten uit de cognitieve psychologie voor leerkrachten. Het boek, bedoeld voor leerkrachten in het basisonderwijs, behandelt 24 wetenschappelijke kernartikelen uit de cognitieve psychologie en vertaalt deze naar de dagelijkse onderwijspraktijk (Kirschner, Claessens, & Raaijmakers, 2018).
De kernartikelen dateren uit de periode 1960 – 2013 en beslaan daarmee ruim 50 jaar onderwijsonderzoek. Er wordt per artikel uitgelegd waarom het baanbrekend is, uit welke ideeën of inzichten het bestaat en wat de implicaties voor het onderwijs en de lespraktijk zijn. Kirschner behandelt in zijn presentatie drie kernartikelen over de onderwerpen Dual Coding Theory, Advance Organizers en Goal Orientation.
Het eerste kernartikel dat Kirschner behandelt is van Allan Paivio (1969). In het boek is dit artikel te vinden onder hoofdstuk vijf ‘Spreek tot de verbeelding’ (Kirschner, Claessens, & Raaijmakers, 2018) en het behandelt de Dual Coding Theory (DCT) (Paivio, 1969). Deze theorie gaat ervan uit dat het brein van lerenden een cognitieve architectuur heeft van twee systemen: een verbaal en non-verbaal systeem. Het verbale systeem verwerkt informatie in de vorm van woorden en het non-verbale systeem verwerkt informatie zoals deze in de wereld om ons heen voorkomt (Kirschner, Claessens, & Raaijmakers, 2018). Elke lerende denkt met beide systemen en heeft dus voordeel bij het gebruik van beide systemen.
Kirschner bespreekt vervolgens het gebruik van advance organizers zoals deze in 1960 zijn beschreven door David Ausubel in het artikel The use of advance organizers in the learning and retention of meaningful verbal material. Voorkennis blijkt namelijk van essentieel belang voor het behalen van leerdoelen. Bij het verwerven van kennis ontstaan in onze hersenen kennisschema’s, die ook wel gezien kunnen worden als kapstokken. Als nieuwe kennis niet kan aanhaken bij bestaande kennisschema’s dan wordt deze niet of nauwelijks onthouden (Ausubel, 1960). Advance organizers kunnen bijvoorbeeld teksten, afbeeldingen of oefentoetsen zijn die je van tevoren als kapstok aanbiedt om voorkennis te activeren. Lerenden kunnen daarmee dan zelf actieve kennis invoegen in bestaande kennisschema’s (Ausubel, 1960). Het artikel is in het boek terug te lezen onder hoofdstuk 17 ‘Voorkennis als kapstok voor nieuwe stof’ (Kirschner, Claessens, & Raaijmakers, 2018).
Als laatste kernartikel behandelt Kirschner de verschillende redenen waarom leerlingen leren. Hierbij wordt het onderscheid gemaakt tussen leer – en prestatieoriëntatie. Leerlingen die leergeoriënteerd zijn willen graag leren en zijn intrinsiek gemotiveerd. Prestatiegeoriënteerde leerlingen zijn meestal gericht op het behalen van een goed cijfer en zijn daardoor extrinsiek gemotiveerd. Weten wat een leerling drijft kan een docent helpen bij de juiste focus en ondersteuning in de lessen (Pintrich, 2000). In het boek is dit onderwerp terug te vinden bij hoofdstuk 10 ‘Op het doel af’ (Kirschner, Claessens, & Raaijmakers, 2018).
De keynote presentatie wordt afgesloten met de uitreiking van het eerste exemplaar van het boek door Paul Kirschner aan vertegenwoordigers van Optimus en de P&O Raad. Het boek is vanaf dit moment ook voor iedereen gratis beschikbaar en te lezen.
Bronnen
Ausubel, D. P. (1960). The use of advance organizers in the learning and retention of meaningful verbal material. Journal of Educational Psychology, 51, 267 – 272.
Kirschner, P. A. (2019, januari 12). Op de schouders van reuzen. Opgeroepen op januari 14, 2019, van Didactief Online: https://didactiefonline.nl/artikel/op-de-schouders-van-reuzen
Kirschner, P. A., Claessens, L., & Raaijmakers, S. (2018). Op de schouders van reuzen. Inspirerende inzichten uit de cognitieve psychologie voor leerkrachten. (B. Ros, & M. Marreveld, Red.) Meppel: Ten Brink Uitgevers.
Paivio, A. (1969). Mental Imagery in associative learning and memory. Psychological Review, 76, 241 – 263.
Pintrich, P. R. (2000). Multiple goals, multiple pathways: The role of goal orientation in learning and achievement. Journal of Educational Psychology, 92, 544 – 555.