🔧 Flexibel onderwijs voor een veranderende arbeidsmarkt

De arbeidsmarkt verandert in hoog tempo. Nederland staat voor grote maatschappelijke opgaven zoals de energietransitie, woningbouw, onderwijs en zorg. Om deze uitdagingen het hoofd te bieden, zijn goed opgeleide vakmensen onmisbaar. Het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) speelt hierin een cruciale rol – niet alleen voor jongeren, maar ook voor volwassenen en zij-instromers die zich willen bij- of omscholen.

🎯 Een leven lang ontwikkelen als uitgangspunt

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) heeft de ambitie uitgesproken om elke mbo-student – jong én oud – optimale kansen te bieden om een opleiding te volgen die aansluit bij hun interesses, talenten en capaciteiten. Dit moet leiden tot een duurzame plek op de arbeidsmarkt, in de samenleving of in een vervolgopleiding. Ook na het behalen van een diploma blijft ontwikkeling centraal staan: het mbo is dé opleider voor een leven lang leren.

In de Werkagenda mbo 2023–2027: Samen Werken aan Talent hebben betrokken partijen afgesproken om de aansluiting tussen beroepsonderwijs en arbeidsmarkt te verbeteren. Dit is één van de drie prioriteiten binnen de werkagenda.

🧠 Leren in hybride leeromgevingen

Om opleidingen beter te laten aansluiten op de praktijk, leren studenten steeds vaker in innovatieve en hybride leercontexten. Denk aan opdrachten voor echte werkgevers, uitgevoerd in samenwerking met medestudenten. Deze vormen van leren stimuleren vaardigheden zoals samenwerken en probleemoplossend denken – essentieel voor succes op de werkvloer.

Een wetsvoorstel Verbetering Aansluiting Beroepsonderwijs Arbeidsmarkt – kortweg VABA – maakt het mogelijk om de regels rondom onderwijstijd aan te passen, zodat deze nieuwe leer- en werkvormen een volwaardige plek krijgen binnen het curriculum. Kwalitatief goed en uitdagend onderwijs blijft daarbij het uitgangspunt.

⏱️ Verkorte opleidingen voor ervaren studenten

Door de krapte op de arbeidsmarkt is er behoefte aan snelle inzetbaarheid. Het wetsvoorstel biedt ruimte voor verkorte mbo-opleidingen voor studenten met relevante leer- of werkervaring. Zo kunnen zij via een passende route sneller hun diploma behalen en direct bijdragen aan de arbeidsmarkt.

🧩 Keuzedelen: inspelen op actuele ontwikkelingen

Keuzedelen maken het mogelijk om actuele ontwikkelingen snel te integreren in het onderwijsprogramma. Met de voorgestelde wetswijziging krijgen mbo-instellingen meer vrijheid om te bepalen welke keuzedelen passend zijn bij een opleiding. Studenten kunnen hun keuze ook tijdens de opleiding maken of aanpassen. Dit zorgt voor meer flexibiliteit en een betere voorbereiding op de arbeidsmarkt.

📘 Niet-bekostigde opleidingen: maatwerk voor werkenden

Voor werkenden en werkzoekenden die behoefte hebben aan bij- of omscholing, kan het volgen van een deel van een mbo-opleiding zeer waardevol zijn. De wetswijziging maakt het voor aanbieders van niet-bekostigd onderwijs eenvoudiger om hun aanbod af te stemmen op de wensen van deze doelgroep én van werkgevers. Zo draagt het mbo nog sterker bij aan een leven lang ontwikkelen.

📊 Inzicht door monitoring en data

Om te beoordelen hoe goed het beroepsonderwijs aansluit op de arbeidsmarkt, is betrouwbare informatie essentieel. Het wetsvoorstel breidt de wettelijke basis uit voor het publiceren van arbeidsmarktgegevens per instelling. Ook wordt het Nationaal Cohortonderzoek Onderwijs (NCO) versterkt, evenals de publicatie van onderwijskansenscores door het CBS. Deze data zijn belangrijk voor het beleid rond gelijke onderwijskansen in het primair en voortgezet onderwijs.

Bronnen

Minsterie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. (2024, december 17). Verbetering Aansluiting Beroepsonderwijs Arbeidsmarkt. Opgehaald van Tweede Kamer der Staten-Generaal: https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/wetsvoorstellen/detail?cfg=wetsvoorsteldetails&qry=wetsvoorstel:36670#wetgevingsproces