Keynote speaker dr. Shana Carpenter, Associate professor in de cognitieve psychologie aan de Iowa State University (VS) start als eerste met haar presentatie op de Conferentie Effectief Leren op 7 november 2018 in Eindhoven. Zij geeft de zaal voordat zij met haar betoog over voorbereidende vragen start, een inkijk in haar privéleven en hiermee bouwt ze een brug naar haar achtergrond en huidige werk. Carpenter past in haar onderzoek de principes uit de geheugenpsychologie toe om het leren en de metacognitie over het eigen leren van studenten te verbeteren. Professor Carpenter publiceerde al tientallen artikelen over effectief leren en onderzoekt daarbij strategieën als jezelf toetsen (Carpenter, 2012) en het spreiden van leermomenten over de tijd. Centraal in haar lezing staat het gebruik van voorbereidende vragen om het leerproces van de student te verbeteren.
Eerst wordt retrieval practice onder de loep genomen. Hieronder wordt het actief en herhaaldelijk ophalen van informatie uit het korte termijn geheugen bedoeld en op zodanige wijze dat deze informatie onderdeel gaat uitmaken van het lange termijn geheugen. Een ander effect van retrieval practice is het kunnen leggen van verbanden tussen de opgehaalde informatie en verschillende contexten (Roediger & Butler, 2011).
Er is veel onderzoek gedaan naar de voordelen van retrieval practice en Carpenter verheldert dit aan de hand van experimenten van Roediger en Karpicke (2006). Aan dit experimentele onderzoek deden 180 studenten mee in de leeftijd van 18 tot 24 jaar. Studenten lazen een passage van een tekst en kregen vervolgens het verzoek de tekst nogmaals te lezen of om de tekst te lezen en daarna een test te maken. Na een week blijkt dat de groep die leest en getest wordt een significant beter resultaat te behalen (Roediger III & Karpicke, 2006).
Carpenter introduceert de term pretrieval practice naar de leerstrategie retrieval practice. Met pretrieval practice wordt het gebruik van vragen bedoeld, die voorafgaand aan het leerproces aan een student worden gesteld met als doel het verbeteren van de opname van het geleerde in het geheugen (Carpenter, Rahman, & Perkins, 2018).
Aanvankelijk bleek uit het onderzoek van Richards (1976) dat de inzet van voorbereidende vragen dat de controlegroep bij de eerste meting slechter scoorde dan de groep die de voorbereidende vragen had ontvangen. Bij de vervolgmeting (na één week) bleek dat de controlegroep juist beter scoorden op het ophalen van de informatie van de gelezen tekst dan de groep die eerst voorbereidende vragen beantwoordden (Richards, 1976). Dit kan erop duiden dat de inhoud van de voorbereidende vragen de opname van de complete tekst in het lange termijn geheugen verhindert.
Latere onderzoeken hebben aangetoond dat het gebruik van voorbereidende vragen voordat het leerproces start wel een positief effect heeft op de opnamen van het geleerde in het geheugen. Dit blijkt onder andere uit een experiment waarbij een groep (n = 150) wel voorbereidende vragen ontving en een controlegroep (n = 73) niet. De groep met voorbereidende vragen onthield bij de vervolgmeting het geleerde significant beter dan de controlegroep (Carpenter et al., 2018).
Carpenter concludeert aan het einde van haar presentatie dat het stellen van vragen voor en na een les het leren bevordert. Een en ander hangt wel af van de informatie waarnaar gevraagd wordt, maar het stellen van vragen heeft geen negatief effect op de informatie waar geen vragen over gesteld zijn. Het stellen van voorbereidende vragen verbetert het actief kunnen ophalen van informatie uit het geheugen. Als de tijd in de klas beperkt is, dan is het stellen van vragen na de les het meest effectief.
In vervolgonderzoek wil Carpenter achterhalen of bepaalde voorbereidende vragen beter werken dan anderen, of voorbereidende vragen het hogere orde leren verbetert (Valcke, 2010) en of het effect van voorbereidende vragen specifiek of algemeen is. Met deze inkijk in toekomstig onderzoek over voorbereidende vragen sluit Shana Carpenter haar leerzame keynote presentatie af.
Bronnen
Carpenter, S. K. (2012). Testing Enhances the Transfer of Learning. Psychological Science, 21, 279 – 283.
Carpenter, S. K., Rahman, S., & Perkins, K. (2018). The Effects of Prequestions on Classroom Learning. Journal of Experimental Psychology, 24, 34 – 42.
Richards, J. P. (1976). Interaction of Position and Conceptual Level of Adjunct Questions on Immediate and Delayed Retention of Text. Journal of Educational Psychology, 210 – 217.
Roediger III, H. L., & Karpicke, J. D. (2006). Test-Enhance Learning. Taking Memory Tests Improves Long-Term Retention. Psychological Science, 249 – 255.
Roediger, H. L., & Butler, A. C. (2011). The critical role of retrieval practice in long-term retention. Trends in Cognitive Sciences, 20 – 27.
Valcke, M. (2010). Onderwijskunde als ontwerpwetenschap. Een inleiding voor ontwikkelaars van instructie en voor toekomstige leerkrachten. Gent, BELGIE: Academia Press.