Digitale portfolio’s, ook wel e-portfolio’s genoemd, zijn een steeds belangrijker instrument voor onderwijs en arbeidsmarkt. E-portfolio’s kunnen meerdere functies vervullen. Het is ook mogelijk om de verschillende functies van het portfolio te combineren. Het is dus belangrijk om goed scherp te hebben aan welke eisen portfoliosystemen moeten voldoen.
Tijdens de derde buitenkringbijeenkomst van het Programmatisch toetsen – leernetwerk, werd als centrale thema de eisen aan portfoliosystemen voor programmatisch toetsen besproken. De bijeenkomst stond onder leiding van Liesbeth Baartman. Het thema werd uitgewerkt door Esther van der Linde van SURF, Fieke Tychon van Fontys Hogeschool en Berend Wilkens van Hogeschool Utrecht.
Over e-portfolio’s
De inzet van e-portfolio’s past bij de ontwikkelingen in onderwijs en arbeidsmarkt waarin een Leven Lang Leren centraal staat. Digitale portfolio’s sluiten ook aan bij de behoefte van het onderwijs om meer ontwikkelingsgericht te beoordelen, het handelen in de beroepspraktijk centraler te stellen, studenten meer regie te geven en door de groeiende belangstelling voor programmatisch toetsen (Van Bakel, 2022).
Een e-portfolio kan een geschikt instrument zijn om de ontwikkeling van studenten en werkenden te ondersteunen, te volgen en om leeruitkomsten en competenties vast te leggen (SURF, 2018).
E-portfolio’s kunnen meerdere functies vervullen. Welke dit zijn, hangt af van de doelstelling die de opleiding of de student zelf heeft bepaald. Het is mogelijk om de verschillende functies van het portfolio te combineren. SURF onderscheidt 3 functies:
Showcaseportfolio
Een showcaseportfolio bevat resultaten waarmee de student kan aantonen hoe competent deze op een bepaald moment is. Een student gebruikt een showcase portfolio bijvoorbeeld bij het verkrijgen van een stageplaats of bij sollicitaties.
Assessmentportfolio
Een assessmentportfolio wordt ingezet bij formele beoordelingsmomenten. Het assessmentportfolio bevat resultaten waarmee een student de ontwikkeling op competenties kan laten zien. Het portfolio bevat ook feedback (van docenten, peers of externe begeleiders) op de producten. Deze feedback geeft beoordelaars informatie over de kwaliteit van de resultaten.
Ontwikkelingsportfolio
Een ontwikkelingsportfolio laat zien hoe een student of werkende zich ontwikkelt. Dit portfolio is voortdurend in beweging. Het kan, naast eindproducten, ook producten bevatten waar nog aan gewerkt wordt of waar nog feedback op kan komen.
Een e-portfolio is niet alleen interessant voor het onderwijs maar kan ook waardevol zijn op de arbeidsmarkt. Het bedrijfsleven ziet ook steeds meer de voordelen van het e-portfolio.
Aanbesteding portfoliosystemen
Esther Van der Linde licht de stand van zaken bij SURF toe. SURF is een ICT-corporatie van onderwijs en onderzoek (mbo -, hbo en wo). Onderdeel van het dienstverleningspakket van SURF is het inkopen van diensten en producten.
Momenteel voert SURF een aanbesteding uit op het gebied van portfoliosystemen. Hiervoor heeft SURF een roadmap ontwikkeld. Er zijn 11 scholen die meedoen aan deze aanbesteding.
Er zijn drie percelen die relevant zijn voor de aanbesteding:
- Non-functionele eisen zoals veiligheid, betrouwbaarheid.
- Entrustable Professional Activities (EPA).
- Ontwikkelassessments, Formatief handelen, Programmatisch Toetsen (feedback, visualisatie, datapunten)
Alle leveranciers die aan het programma van eisen van portfoliosystemen voldoen, komen bij SURF op een leverancierslijst. De deelnemende scholen kunnen een aantal leveranciers van deze lijst uitnodigen voor een minicompetitie. Vervolgens kan de school zelf de definitieve keuze voor een leverancier van een portfoliosysteem.
Portflow plug-in
Bij Fontys Hogescholen wordt gebruikt gemaakt van Portflow als portfoliosysteem. Dit is een plug-in voor Canvas. De plug-in is voor en met Fontys ontwikkeld en wordt momenteel ook aan andere geïnteresseerde partijen aangeboden.
Fieke Tychon vertelt over de ervaringen met Portflow en Programmatisch Toetsen bij Fontys. De verschillende opleidingen kunnen een divers pallet aan toetsen inzetten. Hierbij is wel een ontwerpkader bepaald en dit kader gaat uit van te toetsen eenheden in 15 of 30 EC.
Een belangrijk uitgangspunt voor Fontys is de regie van de student in het gebruiken en vullen van het portfolio. Maar een portfolio kan wel in de tijd bevroren worden zodat de behaalde resultaten die bij de gewenste leeruitkomsten horen, voldoen en een bepaalde waarde vertegenwoordigen.
Fontys heroverweegt momenteel de rol van de plagiaatcheck in portfoliosystemen.
Canvas
Op de Hogeschool Utrecht heeft de opleiding ICT een dashboard voor docenten ontwikkeld dat gebruik maakt van een aantal plug-ins. De bron van de data is canvas.
Docenten willen continu inzicht krijgen in de ontwikkeling van de student. Het ontwikkelde dashboard geeft inzicht in de beschikbare datapunten van de student en of deze voldoende voortgang boekt.
Bronnen
Programmatisch Toetsen. (2023, mei 12). Opgehaald van Platform Leren van Toetsen: Leren van toetsen
SURF. (2018). Inventarisatie e-portfolio’s in het hoger onderwijs. Een stand van zaken. Utrecht: SURF.
Van Bakel, K. (2022, juni). In zeven minuten bijgepraat over… het digitaal portfolio. Hbo Kennisbank (SURF). Opgeroepen op mei 12, 2023, van Hbo Kennisbank