Er komt in het beroepsonderwijs steeds meer aandacht voor flexibele leertrajecten. Met flexibele leertrajecten kan worden ingespeeld op de veranderende behoefte van studenten, onderwijs en arbeidsmarkt.

Flexibele leertrajecten vragen om andere begeleidingsvormen. Het inzetten van een persoonlijke mentor is mogelijk een geschikte manier om de begeleiding vorm te geven.
In deze blog sta ik stil bij de gevolgen van mentoring voor het onderwijsontwerp en bij de studentbehoefte bij flexibele leertrajecten.

Een holistische definitie

Op basis van 42 verschillende definities in de literatuur definieerde Beausaert in 2021 mentoring als volgt:

”Mentoring is een geformaliseerd proces dat gebaseerd is op een ontwikkelingsgerichte relatie tussen twee personen waarin de ene persoon meer ervaring heeft (mentor) dan de andere (mentee). De mentor biedt ondersteuning, meer specifiek loopbaan-, emotionele, psychosociale, psychologische en academische ondersteuning, om studentensucces, competentieontwikkeling en loopbaanontwikkeling te bevorderen en te faciliteren.”

Kenmerken mentoring

Naast een holistische definitie zijn er op basis van 106 artikelen, vijf verschillende kenmerken van mentoring bepaald (Beausaert, 2021):

Doelen van mentoring;
Competenties mentoren;
Formeel mentorproces;
De relatie tussen mentor en mentee;
De rol van de mentor.

Doelen mentoring

Een belangrijk doel van mentoring betreft het bevorderen van studentsucces. Je kunt daarbij denken aan het succesvol doorlopen van het flexibele leertraject en het verlagen van studentverloop.

Naast het studentsucces is de competentieontwikkeling van studenten een doel van het mentorschap. Het gaat dan om kennis, vaardigheden en gedrag. Tot slot wordt loopbaanontwikkeling genoemd als mentoring doel.

Mentortypes

De rol van mentor kan door verschillende typen mentoren worden ingevuld. Zo kun je denken aan een peerstudent met meer ervaring in het opleidingsprogramma, maar ook aan onderwijsprofessionals die verbonden zijn aan het opleidingsinstituut. De mentor is in alle gevallen meer ervaren dan de mentee.

Geformaliseerd proces

Mentoring wordt over het algemeen gezien als een geformaliseerd proces. Dit heeft te maken met de training en de vergoeding die een mentor ontvangt. In veel gevallen zijn er vervolgprogramma’s voor mentoren beschikbaar, waar ook ervaringen als mentor gedeeld worden.

Afstemming mentor en mentee

Er kan gebruik gemaakt worden van een procedure om mentor en mentee aan elkaar te koppelen. Bij deze procedure worden achtergrond, gemeenschappelijke interesses en/of beschikbare tijd in ogenschouw genomen. Ook kan er onderscheid gemaakt worden tussen individuele en groepsgerichte mentoring.

Rol van de mentor

Een mentor kan verschillende rollen aannemen. Zo kan de mentor loopbaan -, emotionele – en psychosociale support bieden. De mentor luistert, verstrekt informatie, geeft feedback, moedigt aan en helpt bij het stellen van doelen.

Gevolgen onderwijsontwerp

De kenmerken van mentoring (Figuur 1) kunnen ingezet worden bij het onderwijsontwerp van flexibele leertrajecten. Het is belangrijk om na te denken over het doel van het mentorschap, wat de eisen zijn aan een mentor, hoe zij worden getraind, hoe de relatie is tussen de mentor en de mentee en wat inhoudelijk de rol is van de mentor.

Figuur 1 Een overzicht van de kenmerken van mentoring (Beausaert, 2021)

Studentbehoefte

Er is nog niet veel bekend over de studentbehoefte bij flexibele leertrajecten. Wat wel bekend is, is dat 72% van de studenten werkt naast hun studie. Dat betekent dat de primaire focus niet op studeren ligt en je als opleidingsorganisatie een student moet ondersteunen om uitstelgedrag en studie uitval te voorkomen.

Flexibel onderwijs is meestal gebaseerd op een student-gecentreerde visie. Studenten worden bij flexibele leertrajecten voorbereid op een leven lang ontwikkelen. Dit betekent zelf keuzes maken en een actieve rol aannemen. Ook in deze gevallen kan de inzet van een mentor, als procesbegeleider bij een flexibel leertraject, een slimme keuze zijn.

Bronnen

Beausaert, S. (2021). Mentorschap als flexibele en gepersonaliseerde leermethode voor het stimuleren van reflectie en competentieontwikkeling bij studenten in het hoger onderwijs. Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek.

Huizinga, T., Van Kuijk, M., & Jonker, H. (2023, november 16). Studentbehoeften in het kader van flexibilisering. Opgehaald van Onderwijskennis: https://www.onderwijskennis.nl/kennisbank/studentbehoeften-in-het-kader-van-flexibilisering